fietsschoenen

you never bike alone!

Ik hou van beweging, ben altijd nieuwsgierig naar wat verderop, daar om de hoek te beleven is. Een verkenner op zoek naar nieuwe avonturen. Vaak doe ik dat vanachter mijn pc of in mijn favoriete stoel, de wereld is vol boeken, wijsheid en schoonheid, die ik nooit allemaal in een leven zal kunnen ontdekken. De afgelopen weken ben ik echter echt, fysiek, op avontuur gegaan. Samen met mijn zoon stapte ik in Leusden op de fiets, ons doel: in 10 dagen naar Parijs fietsen. Waarom? Daarom!

Met kampeerspullen en voldoende ondergoed begonnen wij onze survival. Wij verlieten onze comfortzone en gingen ‘into the woods’ en zoals je weet kan er in het bos van alles gebeuren…meestal enge dingen.

In tien dagen doorkruisten we Nederland, de Ardennen en Noord-Frankrijk en …. ik ben geen enkele enge wolf of draak tegengekomen. Wel blaffende honden op verlaten boerenerven en een enkele gesjeesde buschauffeur, maar verder? Een en al vriendelijke behulpzaamheid.

Het jongetje dat ons zijn emmertje leende, zodat we langs de kant van de weg het gat in mijn band konden opsporen.

De vrolijke kunstenaar die met mij het hele rijtje buurmannen afliep op zoek naar solution (van die ouderwetse lijm om je band mee te plakken, die van mij was ingedroogd..)

Fietser Paul uit Valkenswaard, die uiteindelijk het verlossende tubetje uit zijn tas toverde en meteen maar even mijn band plakte.

Annemarije uit Nijmegen die ons na een loodzware en snikhete dag in de Ardennen blij maakte met een fles mineraalwater en pak beschuit voor de volgende dag.

Het echtpaar uit Hazerswoude dat onze gps en mobieltjes voor ons oplaadde (zelf had ik niet de juiste stekkerdoos bij me…)

en de verschillende medekampeerders die ons hun hamer leenden (die had ik bewust niet meegenomen, veel te zwaar!)

De herinnering aan al deze lieve mensen blijft langer hangen dan mijn zadelpijn en verbrandde oren. You never bike alone!

Notre Dame Parijs

Above all, be the heroine of your own life, not the victim – Nora Ephron

nora ephronMet deze uitspraak sloeg Nora Ephron (auteur, journalist, scenarioschrijfster, regisseur en producent!) de spijker op zijn kop. De heldin zijn van je eigen leven, wie wil dat nou niet?
Ik probeer het iedere dag, maar…het valt nog niet mee. Als heldin moet ik dagelijks het hoofd bieden aan gepieker, zelf ondermijnende gedachten (de heks in mijn hoofd) en slachtoffergedrag.

Ik probeer met humor en relativeringsvermogen een pad te banen door het leven en als het even meezit ook nog te genieten van de schoonheid van het landschap dat zich ergens, altijd onverwacht, telkens weer toont.

Een van de beste manieren om de heldin van je eigen levensverhaal te zijn, heb ik gemerkt, is om je in te zetten voor anderen. Naast de hoofdrol in je eigen leven, heb je immers ook een bijrol te vervullen in het leven van anderen. Als je je focus verlegt van je eigen worsteling en bekijkt hoe je anderen kunt verder helpen op hun pad, geeft dit je meer kracht en moed dan je alleen voor jezelf kunt opbrengen.

Heldinnen in verhalen gaan zelden op pad voor hun eigen eer en glorie, zij trekken de stoute schoenen pas aan als zij zelf of hun familie gevaar lopen.  Een voorbeeld is een verhaal van Mulan, die om haar vader te beschermen zelf dienst neemt in het leger (vermomd als man).
En zou Grietje de heks in de oven hebben geduwd, als haar broertje Hans geen gevaar had gelopen? Opkomen voor anderen is gemakkelijker, dan opkomen voor jezelf.

boek Thrive Arianna HuffingtonIn haar inspirerende boek Thrive benoemt auteur Arianna Huffington, compassie – het geven om en aan anderen – als een van de vier pijlers om succes in je leven te definiëren (waar we dat gewend zijn te meten in status en inkomen). Het aloude ‘goed doet, goed ontmoet’ is weer afgestoft, maar er zit wel een addertje onder het gras. Compassie is niet hetzelfde als je gedragen als deurmatje!  Je focus verschuiven van jezelf naar anderen helpt je als je in een periode van zelfmedelijden zit te navelstaren, maar je verleent jezelf en de wereld geen dienst als compassie met anderen ten koste gaat van je zelf compassie.  Aandacht en liefde voor jezelf maken je krachtiger en als krachtige vrouw heb je meer te geven. Je kunt niet de mentor in het verhaal van iemand anders zijn, als je niet de heldin in je eigen verhaal bent.  En zo is het cirkeltje weer rond.

 

 

Narcissen

Lente – de transformatie van Persephone

Het is lente! Na de schijnbaar doodse maanden wordt het weer licht en ontwaakt de natuur uit haar winterslaap. Dit is wat mij betreft een van de mooiste momenten in de wisselende jaargetijden, op de drempel van het ontwaken, uit het donker naar het licht.

donker & licht in verhalen

Licht en donker spelen in verhalen een belangrijke symbolische rol. Het donker staat voor het onbewuste, dat wat verscholen is. Het licht staat voor je bewuste denken en doen. Als je er zo naar kijkt krijgen donker en licht een andere lading. Het donker is niet meer zo eendimensionaal, duister en negatief, het is alleen onbekend terrein. En onbekend is spannend. In verhalen komt de duisternis in veel gedaante voor. Bossen, grotten, putten, de onderwereld; de heldin van verhalen ontkomt er niet aan, ze moet er doorheen.

demeter & persephone

Een bekend voorbeeld is de Griekse mythe over de godin van het graan, Demeter en haar dochter Korè. Op een dag is Korè aan het bloemen plukken in de velden, juist als ze zich bukt naar een narcis, scheurt de aarde open en komt er een man uit het donker, die haar grijpt en meeneemt onder de grond. Het is Hades, de god van de onderwereld, die zijn oog op Korè heeft laten vallen en haar als zijn vrouw wil. Hades is een belangrijke god, de broer van Zeus. In de ogen van Zeus, oppergod en de vader van Korè, een goede match voor zijn dochter. Hij ziet dan ook niets verkeerds in de interesse en actie van zijn broer. Dat ziet haar Demeter wel anders. Na het verdwijnen van haar dochter zwerft ze over de wereld, en laat haar werk als graangodin voor wat het is. Ze staakt. Zolang zij niet weet of alles goed is met haar dochter, laat zij niets groeien. En dat werkt, want uiteindelijk ziet Zeus dat de mensen sterven (wat onprettig is, omdat de goden dan niemand meer hebben die offers aan hen brengt). Hij gebiedt Hades om Korè terug te brengen naar haar moeder. Zo krijgt de moedergodin de oppergod dus op de knieën.

granaatappelpitten

Maar hiermee is het verhaal niet afgelopen. Voordat Korè terugkeert eet zij zes pitten van de granaatappel die Hades haar aanbiedt. En wie iets eet uit de onderwereld, kan deze nooit meer helemaal verlaten. Met het eten van de pitten accepteert Korè haar plek naast Hades als godin van de onderwereld. Zij helpt de doden bij hun transformatie naar deze andere wereld. Zij is niet meer de onschuldige dochter van haar moeder, maar de koningin op de troon met een belangrijke taak te vervullen. Na deze verandering heet zij niet langer Korè (wat ‘meisje’ betekent), maar Persephone. Als godin verdeelt zij haar tijd tussen haar moeder en haar man. Zij kan zich verplaatsen tussen deze twee werelden. Als Persephone in de onderwereld is, is het land kaal. Als zij met haar moeder wordt verenigd, komen de zaadjes uit, die in het donker zijn gepland. In het donker heeft Persephone iets nieuws geleerd en een transformatie doorgemaakt. Zij is zich bewust geworden van haar eigen kracht en de verantwoordelijkheid die deze met zich meebrengt. Haar afdaling naar het donker heeft haar iets gekost en iets opgeleverd.

Je eigen verhaal op het spoor komen  

Welke transformaties heb jij doorgemaakt? Op welke momenten heb jij bewust afscheid moeten nemen van iets, zodat iets nieuws geboren kon worden? Dit hoeft geen persoon of iets tastbaars te zijn, maar kan ook een bepaald gedrags- of gedachtepatroon zijn dat je belemmert in je ontwikkeling.

Wil je de heldin in jezelf ontdekken? Vraag het gratis werkboek aan.

Prince Pleaser of Leading Lady van je eigen leven

The-HolidayIn de film the Holiday spelen Kate Winslet en Cameron Diaz twee compleet van elkaar verschillende vrouwen, respectievelijk Iris en Amanda. Iris is een jonge Engelse vrouw, een getalenteerde, zij het niet dikbetaalde, redacteur en Amanda is een succesvolle en steenrijke producer van filmtrailers. Nadat ze allebei teleurgesteld zijn in de liefde, ruilen ze van huis en komen in een compleet nieuwe wereld terecht. Iris in de glitz & glam wereld van Hollywood en Amanda in een kleine cottage op het Engelse platteland. Het is vooral de verhaallijn van Iris die ik interessant vindt. Zij is min of meer op de vlucht geslagen vanwege een onbeantwoorde liefde voor een man die haar aan het lijntje houdt, en die zich blijkt te hebben verloofd met een andere vrouw.

Eenmaal in Hollywood ontmoet Iris haar buurman Arthur Abbot, een gepensioneerde scriptschrijver met, zo ontdekt Iris gaandeweg, tal van kaskrakers op zijn naam. Arthur en Iris worden vrienden. Zij helpt hem om in shape te komen voor het grote gala dat ter ere van hem wordt gehouden (hij wil daar zonder looprek het podium kunnen betreden) en hij helpt haar om zich thuis te voelen en te bouwen aan haar zelfvertrouwen. Onderstaande wijze woorden van Arthur (een mooie rol van Eli Wallach) wil ik je niet onthouden.

Arthur: “I’m wondering why a beautiful girl like you, will go to a stranger’s house for her Christmas vacation and on top of that spend her saturday evening with an old man like me.

Iris: I just wanted to get away from all the people I see every day…..well not all the people…one person. (huilend)I wanted to get away from one guy. An ex boyfriend who just got engaged and forgot to tell me.

Arthur: So he’s a schmug

Iris: As a matter of fact, he’s a huge schmug. How did you know?

Arthur: He let you go, this is not a hard one to figure out. Iris, in the movies we have leading ladies and we have best friends. You are a leading lady, but for some reason you are behaving as a best friend.

Iris: You’re supposed to be the leading lady of your own life, for god sake! Arthur, I’ve been to a therapist for 3 years and she has never explained things to me so well. That was brilliant, brutal but brilliant. Thank you!

Ik vind het een prachtige en grappige dialoog. Uiteindelijk zien we niet geheel verrassend – het is een Hollywood feel good film dus happy ending gegarandeerd – hoe Iris de regie over haar eigen leven neemt en weigert om nog langer een bijrol te spelen in het leven van de bedrieglijke prins.

We spelen in ons leven altijd een bijrol in het leven van anderen, gelukkig maar want iets voor iemand anders betekenen is voor ieder mens enorm belangrijk. Het wordt alleen een probleem als je in een bijrol wordt gedrukt (of jezelf deze rol aanmeet) die ten koste gaat van je eigen hoofdrol. Als je een prince pleaser wordt in het verhaal van iemand anders, in plaats van de leading lady van je eigen leven.  

De prins in deze film is een fout vriendje, maar in je eigen leven kan je je ook door anderen in een bijrol laten duwen zoals je collega’s, leidinggevende, je ouders, je kinderen, vriendinnen, maatschappelijke conventies en/of door je eigen pleasegedrag.

The holiday is een prettig toegankelijke film, die laat zien hoe een vrouw transformeert van jammerende Jenny naar gelukkige, zelfstandige vrouw, die (hoe kan het ook anders) opnieuw de liefde vindt.

Kom je eigen verhaal op het spoor

  • Herinner je je momenten waarop je je gedroeg als ‘prince pleaser’ in plaats van ‘leading lady’?
  • Ben jij wel eens een mentor iemand tegengekomen die je verder hielp door je ‘brutal but brilliant’ een spiegel voor te houden? Wanneer ben jij wel eens een mentor voor iemand anders geweest? 

Meer ontdekken? Download het gratis werkboek

 

Wat je kunt doen als de prins op zich laat wachten.

Een prachtige jonge vrouw zingt en danst tussen de bomen. Ze zingt over haar geliefde die ze nog nooit heeft ontmoet, alleen in haar dromen. Vanachter de bosjes wordt ze begluurd…

Nee dit is niet het begin van een enge crimestory, maar een scene die in mijn geheugen staat gegrift sinds ik deze film voor het eerst zag: Doornroosje van Disney. Ohhhhh, wat romantisch vond ik deze scene, waarin de prins uiteindelijk uit de bosjes tevoorschijn komt en hij en Doornroosje samen verder dansen en zingen, in een paradijselijk decor.

Prinsen spelen een belangrijke rol in prinsessenverhalen. Zonder de prins wordt Doornroosje (en Sneeuwwitje) niet wakker gekust, blijft Rapunzel in haar torentje en slaapt Assepoester nog steeds in de keuken. Welke waarde moet ik als  geëmancipeerde vrouw nog hechten aan sprookjes? Betekent dit dat iedere vrouw een man nodig heeft om haar te bevrijden? Nou heb ik niets tegen mannen en kussen, maar ik ga toch graag uit van de zelfredzaamheid van vrouwen.

Gelukkig betekent dat niet dat ik als feministe afscheid moet nemen van allerlei mooie romantische verhalen. De prins in sprookjes staat niet per definitie voor ‘een man’ maar heeft een diepere symbolische betekenis. De prins vertegenwoordigt de buitenwereld, waarin de heldin haar plek en rol moet zien te vinden. Een goed ontwikkelde ‘prins’ in jezelf betekent dat je een drive hebt om iets tot stand te brengen in de wereld om je heen. (Het hoeft niet meteen iets groots en meeslepends te zijn) Soms sluimert dat verlangen nog, maar wat houd je tegen om het zelf wakker te kussen?

Schrijf op: Deze 20 dingen wil ik (ooit, een keer) doen:………………………………….
(over de uitvoerbaarheid van deze verlangens hoef je je nog niet druk te maken dus THINK BIG!)


gratis heldinnen werkboek

Zin in meer soul searching :-) Vraag dan het gratis heldinnen werkboek en kom met behulp van inzichtvragen je eigen verhaal op het spoor.

 

episode twee het verhaal van de heldin

het jaar van de heldin episode 2 – de uitnodiging

Episode: de uitnodiging

Vorige maand keer hebben we kennisgemaakt met de heldin in haar torentje, tussen vier muren die haar beschermen, maar ook belemmeren om haar vleugels uit te slaan. En de heldin zou nog steeds in het torentje zitten als op enig moment het avontuur niet had aangeklopt! We zijn nu aanbeland bij episode twee in het verhaal van de heldin: de uitnodiging.

Dit is het moment waarop de heldin wordt geprikkeld om uit haar torentje te komen. Het leventje van Assepoester komt op zijn kop te staan als ze hoort dat de prins een bal organiseert waarvoor elk huwbaar meisje is uitgenodigd, zij dus ook! Het is de verlokking van een andere, mooiere wereld die het verlangen in de heldin wakker kust.

Edith en Alice close-up klein

 

De heldin kan ook uit pure nieuwsgierigheid in actie komen. Denk aan Alice die opeens een wit konijn voorbij ziet rennen.

Luister hieronder naar het audio fragment uit Alice in Wonder

Maar de uitnodiging kan zich ook aandienen in een heel andere, minder aantrekkelijke, gedaante. Namelijk in de vorm van een bedreiging voor de heldin zelf, of voor het gezin waarvan zij deel uitmaakt. De vader van Sneeuwwitje sterft en laat haar alleen met de mooie, maar hardvochtige koningin. In veel verhalen zijn het jonge vrouwen die in een torentje zitten, maar er zijn ook voorbeelden van oudere vrouwen.

Demeter en Persephone

Persephone

Als we een uitstapje maken naar de Griekse mythologie is er bijvoorbeeld het verhaal van Demeter, de godin van het graan. Zij leeft gelukkig met haar dochter, totdat deze op een kwade dag, als ze aan het bloemen plukken is, wordt ontvoerd door Hades, de god van de onderwereld. Dit luidt een lange zoektocht in voor Demeter die eindigt in een confrontatie met oppergod Zeus. (Verderop in het verhaal van de heldin zal ik de mythe van Demeter en Kore, of zoals ze later heet, Persephone, nog uitgebreid behandelen.)

 

Mulan

Het onderstaande filmpje toont een fragment uit de Disneyfilm Mulan. De jonge Chinese Mulan zit in een torentje, gevormd door strikte maatschappelijke regels. Ze wordt geacht zich rustig en volgzaam te gedragen, wat tegen haar karakter ingaat. Maar als ze dan niet de perfecte dochter is, wat is ze dan wel? Mulan worstelt met deze vraag totdat er iets gebeurt dat haar verhaal in gang zet. In deze scene wordt de vader van Mulan opgeroepen om te dienen in het leger van de keizer. (de uitnodiging!) Hij is hiervoor eigenlijk te oud en niet fit genoeg, maar omdat hij geen zoon heeft die hem kan vervangen zal hij toch moeten gaan…of niet?

inzichtvragen om je eigen verhaal op het spoor te komen

Het draait bij de tweede episode van het verhaal van de heldin altijd om een gebeurtenis die het leven van de heldin zodanig uit balans brengt, dat er voor haar uiteindelijk niets anders opzit dan haar torentje te verlaten en te proberen om de balans weer te herstellen. Ook in ons gewone leven vallen er uitnodigingen op de mat.

  • Welke uitnodigingen heb jij in je leven ontvangen?
    (Wat waren prettige uitnodigingen en wat waren vervelende uitnodigingen?)
  • Welke uitnodigingen heb je voorbij laten gaan?
  • Je hoeft niet altijd op een uitnodiging van iemand anders te wachten.
    Je kunt ook jezelf uitnodigen. Welk avontuur zou jij willen aangaan?

voetstappen1kopie

 

Welke innerlijke verhalenverteller laat jij aan het woord?

Ik ben groot fan van School of Life. Onderstaande artikel in hun nieuwsbrief is mij uit het hart gegrepen. Het gaat erover hoe we onszelf (veelal onbewust) verhalen vertellen over ons eigen leven. En de verhalenverteller die we daarbij het vaakst aan het woord laten is meestal de equivalent van een openbare aanklager. Zonder onze gevoelens te sparen wijst hij of zij ons op alles wat er in ons leven ‘mislukt’ is, alle stommiteiten die we hebben uitgehaald, kansen die we niet hebben gegrepen en dromen die niet zijn uitgekomen. Het is geen opwekkend verhaal… Gelukkig kunnen we ons leven ook vanuit een ander perspectief bekijken, door de ogen van een mildere verhalenverteller. Een verteller die ons doet inzien dat er ondanks, en vaak dankzij, de shit die we over ons heen krijgen, nieuwe inzichten te leren zijn. Ook als ons leven door de ogen van de maatschappij niet als onderscheidend of groots wordt gezien, is het een mooi betekenisvol verhaal. http://www.thebookoflife.org/how-to-tell-the-story-of-our-life/

Zelf worstel ik nogal eens met de ‘openbare aanklager’ die maar wat graag, ongevraagd, het woord neemt. Ik heb ambitie en leg de lat behoorlijk hoog voor mezelf.
Tijdens zo’n worsteling helpt het me om te denken aan mijn oma. Zij was een heel eenvoudige vrouw. Geboren als dochter van keuterboertjes op de Veluwe speelde haar leven zich af binnen behoorlijk beperkende sociale en geografische grenzen. Zij was heel slim, maar een vervolgopleiding zat er niet in. Zij ging werken als dienstmeisje en toen ze getrouwd was met mijn opa, die timmerman was, werd ze de huisvrouw. Ze kregen vier dochters, mijn moeder was de oudste. Mijn oma was diepgelovig en leidde een leven dat dienstbaar was aan anderen, zonder dat ze zich de mindere voelde. Zo gaf zij betekenis aan haar leven. Voor mij was ze gewoon oma, waar je altijd welkom was en die geen eisen stelde. Ze was de heldin van haar eigen verhaal.

 

1Toren2

het jaar van de heldin – episode 1/12

12 hoofdstukken in 12 maanden. 

Dit jaar neem ik je graag mee op avontuur. In 12 stappen reizen we door de wereld van de fictieve heldin. En gaandeweg zul je ontdekken dat haar verhaal en dat van jou niet zoveel verschillen als je misschien denkt. Aan het einde van de reis zul je rijker zijn dan je nu bent, zonder dat je er een staatslot voor hoeft te kopen.
Nieuwsgierig? Kom dan gaan we op weg. Net als Alice in Wonderland het witte konijn achterna.

Introductie: het verhaal van de heldin

Het verhaal van de heldin is een model dat ik heb ontwikkeld en dat in 12 hoofdstukken de reis beschrijft die iedere fictieve heldin in verhalen moet ondernemen om haar schat te vinden en weer thuis te komen als wijzer en rijker mens. De reis van de heldin is een metafoor voor je eigen levensreis, met al zijn moeilijke en mooie momenten. Als je het verhaal van de heldin kent, kun je ook je eigen leven beter begrijpen en sta je sterker in je schoenen.

De 12 episodes die de heldin moet beleven om zich te kunnen ontwikkelen tot haar ware zelf

Het verhaal van de heldin cirkelklein

episode 1: proloog
de prinses in haar torentje

1Toren2Er was eens…
In de eerste episode leren we de heldin kennen in haar gewone dagelijkse leventje. Haar leven is saai en begrensd. We zien haar in de weer met potten en pannen, met het boenen van vloeren en soppen van ramen of in moderne verhalen, in een baan die haar geen voldoening schenkt of een relatie die haar ontwikkeling beperkt. Ze kan zijn als een prinses in een gouden kooi, die alles heeft wat haar hartje begeert maar geen echte persoonlijke vrijheid kent. In ieder geval is er sprake van een gemis in het leven van de heldin. Er hangt iets in de lucht, dat kan een naderend onheil zijn maar ook een nog stil verlangen.

Madame bovary

madamebovary1In 1857 schreef Gustave Flaubert zijn meesterwerk Madame Bovary, gebaseerd op een ware gebeurtenis. De levenslustige, mooie heldin Emma is getrouwd met Charles Bovary, een goedhartige, eenvoudige plattelandsarts. Ze verveelt zich te pletter. Zodanig zelfs dat ze depressief wordt en haar toevlucht zoekt in allerlei materiële zaken – ze koopt de mooiste en duurste kleding en richt haar huis in als een paleis – en ze stort zich in heilloze escapades met voorbijkomende ‘prinsen’. Het onderstaande fragment geeft een prachtige weergave van het gevoel van verlangen, van smachten, dat we in meer of mindere mate allemaal wel herkennen. Wie heeft zich nog nooit zoals Emma gevoeld?

De situatie waarin de heldin zich helemaal aan het begin van het verhaal bevindt, is dus altijd op een bepaalde manier incompleet en deze situatie kan alleen veranderen als de heldin zelf in actie komt. De prins op het witte paard is vast een knappe vent, maar als de heldin zich wil ontwikkelen zal ze zelf de leidsels in handen moeten nemen in plaats van achterop het paard te gaan zitten, anders komt ze in zijn verhaal terecht in plaats van haar eigen verhaal te leven. De proloog is een periode van het uitkijken naar iets, van een ‘zwangerschap’, er gaat iets nieuws geboren worden, maar het is de heldin nog niet duidelijk wat, wanneer en hoe.

Inzichtvragen om je eigen verhaal op het spoor te komen

Ook in onze gewone levens zijn er periodes als de proloog van een verhaal. Dit zijn fases in je leven waarin er sprake is van een sleur en van een gevoel van onrust. Het leven gaat z’n gangetje, maar echt inspirerend is het allemaal niet. De boel mag wel wat worden opgeschud. Het is tijd voor iets nieuws….maar wat? Er broeit iets.

  • Hoe gedraag jij je als je in je torentje zit? Ren jij je rot om een heleboel ballen tegelijk in de lucht te houden? Ben je juist gemakzuchtig geworden doordat je steeds hetzelfde doet?
  • Hoe voel je je in je torentje? Voelt het fijn en vertrouwd voor je, als het bekende warme bad? Of voel je je gevangen in een gouden kooitje en komen de muren op je af?
  • Benoem situaties of gebeurtenissen in je leven waarbij je het gevoel had dat je vastzat, niet vooruitkwam.
  • In welke periodes in je leven heb je moeten broeden op iets?

voetstappen1kopie

Karin den Oudsten

Op de thee bij Karin den Oudsten, stichting Me Mam

“Ik zet me ervoor in dat vrouwen mondiger worden en dat medische professionals leren van de ervaringen van moeders.”-karin den oudsten

theepotkleinDeze keer leidt mijn speurtocht naar verhalen me naar Hoogvliet waar ik op de thee ga bij Karin den Oudsten. Een vrouw met een bijzonder verhaal. Toen Karin 39 jaar was, raakte ze enkele dagen na de geboorte van haar tweede kind in een psychotische toestand, oftewel kraambedpsychose. Een heftige tijd, die gelukkig alweer een aantal jaren achter haar ligt. Jaren die zij heeft gebruikt om haar  ervaringen en unieke kennis te delen met andere moeders en met medische professionals. Onlangs startte zij met de stichting Me Mam, een platform voor moeders met psychische klachten na de bevalling.

Kun je vertellen wat er gebeurt als je in een kraambedpsychose raakt?

Het was een hele vreemde gewaarwording. Op de vijfde dag na de bevalling van mijn tweede zoon zat ik achter de computer om wat emails te versturen toen ik plotseling iets raars in mijn hoofd voelde, alsof er een hele koude vloeistof aan de linkerkant door mijn hersenen stroomde. Ik wist meteen dat er iets mis was en waarschuwde mijn man. Ik dacht eerst aan een hersenbloeding, maar ik kon nog gewoon praten. Het was alsof ik van het ene op het andere moment in een soort parallel bewustzijn terecht was gekomen; afgesneden van mijn emoties en niet meer in contact met de realiteit.

Bij een psychose raakt je hele denken ontregeld, je verliest je contact met de buitenwereld omdat je hersenen de signalen vanuit je zintuigen niet goed meer verwerken. Daardoor ga je dingen zien die er niet zijn, en geluiden horen die een ander niet ervaart. Mijn hele besef van tijd was weg, ik dacht telepathie met mijn man te hebben en mijn lichaam voelde anders aan. Het was een hele angstige en eenzame ervaring, waarin ik alles en iedereen wantrouwde. Ik ben uiteindelijk dezelfde avond nog in een ambulance naar een psychiatrische kliniek gebracht, waar ik drie dagen ben gebleven. Daarna ben ik overgeplaatst naar het Erasmus MC waar ik vijf weken lang ben behandeld. Het dieptepunt was de 24 uur die ik in een isoleercel heb doorgebracht. Ik had aangegeven dat ik weg wilde, naar mijn man en kinderen en dreigde om een stoel door de glazen deur te gooien. Toen ik was opgesloten, dacht ik: erger dan dit wordt het niet, dus dan kan het alleen maar beter worden. Als ik hier uit ben, dan ga ik wat doen met deze ervaring. Uiteindelijk heeft het een jaar geduurd voordat ik zodanig was hersteld dat ik weer kon gaan reïntegreren in mijn werk. Ik had toen een goede functie als ICT’er bij het pensioenfonds van een multinational.

Maar wat maakte dat je, toen je hersteld was, bezig bleef met deze psychose? Je hebt er o.a. twee boeken over geschreven.

Dat was onderdeel van mijn verwerkingsproces. Hoewel anderen dachten dat ik na de opname al hersteld was, moest toen pas de hele emotionele verwerking nog beginnen. Voor mij was het nodig om alles wat er gebeurd was eerst verstandelijk te begrijpen. En omdat ik al tijdens de psychose allerlei zaken had opgeschreven, kon ik naderhand dit gebruiken om goed uit te leggen wat er precies gebeurd was. Ik legde dit vast in een document en gebruikte daar ook de psycho-educatie voor die tijdens de opname in mijn nachtkastje had gelegen. Uiteindelijk is het een kort logboek geworden dat nu gebruikt kan worden in de voorlichting aan hulpverleners.

Het tweede boek dat ik heb geschreven gaat over de emoties die ik heb ervaren tijdens en na afloop van de psychose. Vragen als – Hoe had ik dit kunnen voorkomen? Zou ik hem nog herkennen? Heb ik normale moedergevoelens voor mijn kind? – bleven door mijn hoofd spoken. Ik voelde me enorm schuldig. Hoewel ik een effectieve medische behandeling kreeg voor de psychose, merkte ik dat er onvoldoende maatschappelijke nazorg was. Enorme schuldgevoelens en schaamte kan het herstel in de weg staan.

Is dat de reden dat je je actief bent gaan inzetten voor moeders met psychische klachten na de bevalling?

Dat is eigenlijk heel geleidelijk gegaan, en achteraf gezien is het voor mij heel logisch dat het zo verlopen is. Als meisje van twee jaar wilde ik altijd alles ‘zelf doen’. Door die bewoordingen vond men mij altijd erg eigenwijs, maar juist die eigenschap heeft mij geholpen om de regie over mijzelf te houden. Daarbij heb ik van mijn moeder geleerd dat er ‘overal een oplossing voor is’. Ze is een ontzettend sterke vrouw ondanks het feit dat zij door polio in haar vroege jeugd zwaar invalide is geworden. Per dag kan ze maar heel kort zitten, de rest van de tijd moet ze liggen. Toch hebben zij en mijn vader veel gereisd en wisten ze overal een mouw aan te passen. Desnoods betaalden ze voor drie stoelen in het vliegtuig, zodat mijn moeder kon liggen. Die instelling heb ik ook. Op zoek gaan naar oplossingen en anderen daar mee helpen – in welke vorm dan ook – loopt als een rode draad door mijn leven. Eerst in mijn werk als ICT-er en nu dus in een heel andere vorm als docent en beroepscoach.

Na de publicatie van mijn twee boeken kwamen er vrouwen naar me toe met gelijke ervaringen. We zijn toen een contactdag gaan organiseren en nu is er ook een besloten groep op Facebook. Daarnaast geef ik gastlessen aan verpleegkundigen in het Erasmus MC en aan studenten verloskunde op de Hogeschool in Rotterdam.

Wat is jouw belangrijkste drijfveer?

Het gaat mij erom dat moeders zichzelf beter leren kennen. Het is mijn overtuiging dat je als vrouw de expert bent van je eigen lichaam, de medische professional hoort ter ondersteuning daarvan te zijn. Wetenschappelijk onderzoek is nodig om meer inzicht te krijgen op medisch gebied, maar zegt niets over de gevoelens van moeders. Ik zet me ervoor in dat vrouwen hier mondiger in worden en dat medische professionals leren van de ervaringen van moeders. Het helpen van moeders met psychische problemen na de bevalling moet meer zijn dan het stellen van een diagnose. Niet de diagnose, maar de klachten en gevoelens van de moeder moeten centraal staan.

Ik ben sinds 2013 ambassadeur van de Stichting Samen Sterk zonder Stigma. Dit is een organisatie die zich ervoor inzet om het taboe te doorbreken dat nog steeds bestaat rondom psychische problematiek. Onbegrip, onwetendheid en vooroordelen over de psychische aandoening werkt belemmerend op het herstel van moeders. Dus ook daar kan nog veel verbeterd worden.

Je bent duidelijk een mentor voor anderen. Welke helpers en mentoren ben je zelf tegengekomen op je levenspad?

Ik heb ontzettend geluk gehad dat ik mijn man heb ontmoet. Iedere dag ben ik blij dat we samen zijn. Hij heeft me altijd gesteund en aangemoedigd. Iemand die mij ook goed heeft geholpen tijdens mijn herstelproces was de bedrijfsarts. Zij gaf mij de ruimte om zelf mijn plan van reïntegratie op te stellen, in plaats van mij als patiënt te behandelen. Ik had zelf de regie in handen over mijn herstel en wist dat ik dat aan kon. Juist om die begeleiding los te laten en volledig op mij te vertrouwen, gaf mij een enorme kracht.

We hebben het gehad over jouw eigen levensverhaal, zijn er fictieverhalen waar jij als kind erg van hield?

Ik ben niet zo’n lezer, maar wat ik vroeger erg leuk vond was de televisieserie De Familie Knots en dan vooral Tante Til. Een kloddertje roze hier…en een kloddertje roze daar! Zij schilderde altijd een grappige fantasiewereld met haar verfkwast. Om de vergelijking met mijn kraamtijd te maken: zelf heb ik weinig gemerkt van een roze wolk en kwam juist in een angstaanjagende bizarre wereld terecht. Van de familie Knots naar knotsgek, gelukkig kan er nu om lachen. Humor is sowieso een prettige bondgenoot als je door een afschuwelijke periode gaat. Het helpt om de ervaringen te kunnen relativeren.

Laatste vraag. Wie is voor jou een heldin?

Twee vrouwen springen eruit. Oprah Winfrey, omdat ze op een hele authentieke, inspirerende manier mensen de ruimte geeft om hun verhaal te vertellen. En natuurlijk mijn moeder. Omdat zij, ondanks haar zware handicap, met haar positieve instelling en het denken in oplossingen mij onbewust heeft geholpen om het werk als coach te kunnen doen.

Wil je meer weten over Karin’s activiteiten of haar boeken bestellen?

www.kraambedpsychose.nl
www.psychecoach.nl
www.memam.nl
www.samensterkzonderstigma.nl

Virginia Woolf

Anoniem was lange tijd een vrouw

“for most of history anonymous was a woman”

– Virginia Woolf, A Room of One’s Own.

Virginia Woolf is nu een van de meest bewonderde auteurs en een voorbeeld voor veel feministen, maar dat haar boeken er zijn gekomen is grotendeels te danken aan het feit dat zij zelf beschikte over een drukpers.  

In haar essay A Room of One’s Own, pleitte zij voor gelijke rechten voor vrouwen op onderwijs (i.t.t. haar broers mochten Virginia en haar zus niet naar Cambridge, maar moesten ze hun eigen opleiding bij elkaar scharrelen in de bibliotheek van hun vader), een eigen inkomen en een kamer voor zichzelf. Bovenstaande citaat is ook afkomstig uit dit essay. Lange tijd hebben vrouwen hun kunst en schrijven niet ondertekend.

Hoewel Woolf’s boeken pas 50 jaar na publicatie de aandacht en erkenning kregen die ze verdienden, stond in ieder geval haar eigen naam eronder. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld Charlotte Brontë, die haar romans op de markt bracht onder de naam Currer Bell. Nou leefde zij 100 jaar eerder, dus voor de eerste feministische stroming, maar wat te denken van J.K. Rowling die op advies van haar uitgever bewust niet haar voornaam op de kaft zette om zo een groter lezerspubliek te trekken.

De tijden dat Anoniem een vrouw was liggen achter ons. Maar toch zijn het nog vaker de verhalen van mannen dan vrouwen die gehoord en gelezen worden.

Gelukkig leven we nu in tijden dat vrouwen (althans in ons land) toegang hebben tot onderwijs, zelf een inkomen kunnen verdienen (hoewel dit inkomen nog steeds lager ligt dan het inkomen van mannen) en met een beetje geluk ook een plekje voor zichzelf kunnen creëren. En dankzij het internet, hebben we de mogelijkheid om ons gedachtegoed en onze missie te delen met de hele wereld. De tijden dat Anoniem een vrouw was liggen achter ons. Maar toch zijn het nog vaker de verhalen van mannen dan vrouwen die gehoord en gezien worden. Daarom zet ik me ervoor in om vrouwenverhalen te vangen en te delen.

Heb je een passie of een missie? Welk talent of inzicht heb jij waarmee je anderen verder kunt helpen of inspireren? Blijf niet anoniem, Geef je verhaal de ruimte.

Meer weten over Virginia Woolf bekijk dan het filmpje van School of Life